ยาสมุนไพรไทย(Thai herbs) คุณค่าที่ควรรักษาไว้

ยาสมุนไพรไทย (Thai herbs) เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นของไทยที่มีประโยชน์มาช้านาน คนท้องถิ่นรู้จักใช้สมุนไพรต่างๆทั้งที่เป็นพืชสมุนไพรและสัตว์สมุนไพรเพื่อดึงเอาสรรพคุณสมุนไพรไทยออกมาใช้ประโยชน์ในการบรรเทา-รักษาโรคภัยไข้เจ็บ แต่โดยทั่วไปคนที่อาศัยอยู่ตามชนบท

หรือตามบ้านๆส่วนมากจะมีสุขภาพที่แข็งแรงอยู่แล้วเนื่องจากไม่ต้องผจญกับมลพิษต่างๆเหมือนคนในเมืองใหญ่ๆ แต่ถึงกระนั้นก็ยังมีการใช้พืชสมุนไพรเพื่อทำเป็นสมุนไพรเพื่อสุขภาพซึ่งมีวัตถุประสงค์ในการบำรุงรักษาสุขภาพให้แข็งแรงยิ่งขึ้น เมืองไทยมีความสมบูรณ์ในด้านทรัพยากรธรรมชาติดังนั้นการหาสมุนไพรมาแปรรูปหรือแปรสภาพให้เป็นยาก็สามารถหาสมุนไพรต่างๆได้จากสิ่งที่อยู่รอบๆตัวเราได้ง่าย

พืชสมุนไพรไทยส่วนมากจะอยู่รอบๆตัวเรา ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือพืชผักสวนครัวสามารถนำมาทำเป็นยาสมุนไพรหรือสมุนไพรเพื่อสุขภาพ (Herb for Health) หากเรามีความรู้เรื่องสรรพคุณสมุนไพรไทยคือรู้ว่าทำอย่างไรจึงจะนำสมุนไพรมาแปรรูปหรือทำเป็นยารักษาโรคภัยไข้เจ็บได้ การใช้ยาสมุนไพรไทยยังมีข้อดีอีกหลายอย่างเช่นผลข้างเคียงที่เกิดจากการใช้ยาสมุนไพรแทบไม่ปรากฏให้เห็นเลยหรือมีน้อยมากหากเทียบกับยาแผนปัจจุบันที่มีส่วนประกอบเป็นสารเคมีและการใช้พืชสมุนไพรก็มีต้นทุนที่ถูกกว่าการใช้ยาแผนปัจจุบันมาก อีกเรื่องที่เป็นข้อดีของพืชสมุนไพรไทยคือไม่ทำให้เกิดสารพิษสะสมที่เป็นอันตรายต่อร่างกาย

สมุนไพรไทยเป็นภูมิปัญญาไทยที่ถูกสอดแทรกอยู่ในวิธีชีวิตของคนไทยมานาน ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือเรื่องอาหารการกิน อาหารไทยแท้ๆ (Thai Food) มักจะมีพืชสมุนไพรเป็นส่วนประกอบเช่น ต้มยำ ต้มโคล้ง แกงเลียง แกงส้ม ที่เป็นที่รู้จักกันดีไปทั่วโลกว่านอกจากรสชาติจะแซ่บ (อร่อย) แล้วยังมีส่วนประกอบของสมุนไพรต่างๆที่อยู่ในอาหารไทยเช่น ข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด กระชาย มะนาว พริก ฯลฯ ที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกายในหลายๆด้าน ไข่เจียวที่อร่อยและมีประโยชน์ก็ต้องมีหัวหอมใหญ่เป็นส่วนประกอบเพื่อช่วยตัดหรือลดคลอเรสเตอรอลที่เป็นสาเหตุของโรคที่อันตรายหลายๆโรคได้แม้แต่อาหารจานด่วนอย่างข้าวกระเพราหมูที่รู้จักกันดียังต้องมีพืชสมุนไพรกระเพราผสมอยู่ด้วยเช่นกัน

สมุนไพรเพื่อสุขภาพทำให้คนไทยสมัยก่อนมีสุขภาพที่แข็งแรงกว่าคนไทยในปัจจุบันมากเพราะมีการสอนให้ลูกหลานรู้จักดูแลรักษาสุขภาพด้วยการใช้พืชสมุนไพรไทยที่สามารถหาได้จากรอบๆตัว เป็นที่น่าเสียดายว่าเป็นเวลานานมาแล้วที่เด็กไทยไม่ค่อยได้รับการสั่งสอนให้มีความสนใจกับประโยชน์ที่มากมายของพืชสมุนไพร (Herb) แต่ในขณะนี้กระแสเรื่องการดูแลสุขภาพด้วยธรรมชาติกำลังได้รับความสนใจ ดังนั้นเป็นโอกาสที่ดีที่จะได้แสดงศักยภาพของสมุนไพรไทยให้เป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางมากขึ้นและจะเป็นที่น่ายินดีอย่างมากหากความรู้เรื่องสมุนไพรไทยซึ่งถือว่าเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นได้รับการสนใจและช่วยกันรักษาให้อยู่คู่เมืองไทยตลอดไป

สมุนไพรไทยมีข้อดีหลายประการที่มีผลดีต่อสุขภาพและการรักษาโรคต่างๆ นี่คือข้อดีของสมุนไพรไทย

การรักษาโรคแบบธรรมชาติ สมุนไพรไทยมีสารประกอบธรรมชาติที่มีสรรพคุณทางยา สามารถใช้รักษาและบรรเทาอาการของโรคต่างๆ ได้ โดยไม่ต้องพึ่งพาสารเคมีหรือยาสังเคราะห์

การป้องกันและรักษาโรค สมุนไพรหลายชนิดมีคุณสมบัติในการป้องกันโรค เช่น ขมิ้นชันซึ่งมีสารเคอร์คูมินที่ช่วยลดการอักเสบและเสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกัน หรือฟ้าทะลายโจรที่มีสรรพคุณในการต้านเชื้อไวรัสและแบคทีเรีย

ผลข้างเคียงน้อย การใช้สมุนไพรในการรักษามักมีผลข้างเคียงน้อยกว่ายาสังเคราะห์ เนื่องจากสารประกอบในสมุนไพรมีการทำงานร่วมกันอย่างสมดุลในธรรมชาติ

เสริมสร้างสุขภาพทั่วไป สมุนไพรหลายชนิดช่วยเสริมสร้างสุขภาพทั่วไป เช่น บัวบกที่ช่วยบำรุงสมองและเสริมสร้างความจำ หรือกระชายที่ช่วยบำรุงร่างกายและเสริมสร้างพลังงาน

การใช้ในการทำอาหาร สมุนไพรไทยมักถูกนำมาใช้ในการทำอาหาร ไม่เพียงแค่เพิ่มรสชาติ แต่ยังเสริมสร้างสุขภาพ เช่น ใบมะกรูด ใบโหระพา หรือผักชีฝรั่งที่มีสรรพคุณในการช่วยย่อยอาหาร

การใช้ในด้านความงาม สมุนไพรหลายชนิดถูกนำมาใช้ในการดูแลผิวพรรณและเส้นผม เช่น มะขามเปียกที่ช่วยในการผลัดเซลล์ผิว หรือน้ำมันมะพร้าวที่ใช้บำรุงเส้นผม

การบำบัดจิตใจ สมุนไพรบางชนิดมีคุณสมบัติช่วยในการบำบัดจิตใจและการผ่อนคลาย เช่น ตะไคร้ที่ช่วยลดความเครียดและสร้างความผ่อนคลาย

การใช้ในงานแพทย์แผนไทย สมุนไพรไทยเป็นส่วนสำคัญในแพทย์แผนไทยที่มีการใช้งานมานานหลายศตวรรษ ซึ่งมีการวิจัยและพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ทำให้มีความน่าเชื่อถือและปลอดภัยในการใช้งาน

สมุนไพรไทยเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่มีคุณค่าและมีบทบาทสำคัญในการรักษาสุขภาพแบบองค์รวม ควรใช้สมุนไพรอย่างระมัดระวังและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญหรือแพทย์เมื่อมีข้อสงสัยเกี่ยวกับการใช้งาน

สมุนไพรไทย มีอะไรบ้าง สมุนไพรไทยเป็นส่วนสำคัญของวัฒนธรรมการแพทย์พื้นบ้านและการดูแลสุขภาพในประเทศไทย มีสมุนไพรไทยหลากหลายชนิดที่มีสรรพคุณทางยาและสามารถใช้ในชีวิตประจำวันได้ ตัวอย่างสมุนไพรไทยบางชนิดที่เป็นที่รู้จักและนิยมใช้ ได้แก่ ขมิ้นชัน มักใช้ในการต้านการอักเสบ เสริมสร้างภูมิคุ้มกัน ต้านอนุมูลอิสระ มักใช้ส่วนที่เป็นเหง้าผสมในอาหารเป็นเครื่องแกงหรือนำไปตากแห้งแล้วบดเป็นผงก็สามารถใช้ได้ มะกรูด มักใช้ในการบำรุงเส้นผม แก้รังแคที่ทำให้คันศีรษะ ตะไคร้ มีสรรพคุณในการต้านเชื้อแบคทีเรีย ลดการอักเสบและท้องอืด ใบมะรุม สรรพคุณช่วยลดน้ำตาลในเลือด บำรุงสุขภาพทั่วไปและช่วยต้านอนุมูลอิสระ เป็นต้น

สมุนไพรไทย สรรพคุณเป็นอย่างไร สมุนไพรไทยมีสรรพคุณที่หลากหลายและเป็นที่รู้จักกันดีในวงการแพทย์พื้นบ้านและการแพทย์แผนไทย ตัวอย่างเกี่ยวกับสรรพคุณของสมุนไพรไทยบางชนิด เข่น ฟ้าทะลายโจร มีสรรพคุณลดไข้ แก้เจ็บคอ คออักเสบ รักษาไข้หวัด ช่วยต้านการอักเสบและเสริมภูมิคุ้มกัน กระชายจะช่วยในเรื่องเสริมสมรรถภาพทางเพศ บำรุงกำลัง ปรับสมดุลของฮอร์โมนในร่างกาย ขิง มีสรรพคุณแก้ท้องอืดท้องเฟ้อ รักษาสมดุลย์ของร่างกาย ลดการอักเสบ แก้อาการเมารถเมาเรือ กระเทียมช่วยลดคลอเรสเตอรอล เสริมภูมิคุ้มกันโรค ต้านเชื้อแบคทีเรีย เป็นต้น


วิธีใช้สมุนไพรไทย การใช้สมุนไพรไทยมีหลายวิธีขึ้นอยู่กับชนิดของสมุนไพรและวัตถุประสงค์ในการใช้งาน ซึ่งสามารถแบ่งออกเป็นการใช้ในอาหาร การใช้ทางการแพทย์ และการใช้เพื่อความงาม วิธีใช้สมุนไพรไทยต้องใช้ให้ถูกส่วน นั่นหมายความว่า สมุนไพรแต่ละชนิดมีวิธีการใช้ไม่เหมือนกัน บางชนิดก็ใช้ส่วนราก บางชนิดนำส่วนใบมาใช้ บางชนิดใช้ส่วนดอกหรือผล ฯลฯ ทั้งนี้วิธีใช้สมุนไพรต้องมีความรู้ในการใช้ด้วย

พืชที่เป็นทั้งสมุนไพรและเครื่องเทศ (Herbs and Spices) ช่วยบำบัดโรคและบำรุงสุขภาพ

พืชที่เป็นทั้งสมุนไพรและเครื่องเทศ (Herbs and Spices) มีความเป็นมาอันยาวนาน ทั้งในเรื่องการใช้ปรุงเป็นยาบำรุงรักษาโรคและใช้ในการปรุงอาหาร สมุนไพรและเครื่องเทศที่ใช้ปรุงอาหารนั้นมีสารอาหาร แร่ธาตุ วิตามินในปริมาณสูงแถมยังมีคุณสมบัติในการต้านอนุมูลอิสระ (Antioxidant) ที่ทำให้เกิดประโยชน์ต่อสุขภาพในระยะยาวอีกด้วย เครื่องเทศและสมุนไพรที่ใส่ลงในอาหารและเครื่องดื่ม นอกจากจะมีประโยชน์ต่อสุขภาพแล้ว ยังช่วยเพิ่มสีสันและรสชาติของอาหารให้กลมกล่อม จัดจ้านแล้วยังช่วยลดการใช้เครื่องปรุงต่างๆเช่น เกลือ น้ำตาลลงได้อีกทางหนึ่ง เครื่องเทศที่มีสรรพคุณอยู่ในชั้นแถวหน้าที่ได้รับการศึกษามาแล้วว่า “สุดยอด” จริงๆ มีอยู่ 5-6 ชนิดดังนี้คือ

พริก (Chili) เป็นทั้งพืชสวนครัว สมุนไพรและเครื่องเทศสำหรับปรุงอาหาร มีหลายชนิดรสชาติจะเริ่มตั้งแต่หวานอ่อนๆ จนถึงเผ็ดร้อน คุณสมบัติของพริกยิ่งเผ็ดเท่าไหร่ก็ยิ่งดีเท่านั้น พริกมี

คุณสมบัติช่วยต้านอนุมูลอิสระ ป้องกันและรักษาโรคที่เกี่ยวกับหลอดเลือดหัวใจและโรคเบาหวาน สารประกอบที่สำคัญ 2 ชนิดในพริกคือ แคปไซซิน (Capsaicin) และไดไฮโดรแคปไซซิน (Dihydrocapsaicin) ซึ่งช่วยลดระดับอินซูลินและน้ำตาลกูลโคส ช่วยลดไขมันที่ทำให้เส้นเลือดอุดตันและลดการก่อตัวของไขมันบริเวณผนังหลอดเลือด การกินพริกเพียงวันละ 15 กรัมก็มีผลดีต่อสุขภาพแล้ว

ขิง (Ginger) ใช้ได้ทั้งเป็นเครื่องเทศปรุงอาหารและสมุนไพรบรรเทาอาการคลื่นไส้จากอาการแพ้ท้องหรืออาการคลื่นไส้หลังการผ่าตัดหลังได้รับเคมีบำบัด ขิงยังช่วยบรรเทาอาการเมารถเมาเรือและยับยั้งอาการอักเสบได้ด้วย ปริมาณขิงผงที่ควรกินต่อวันเพียง 1 กรัมก็ส่งผลดีต่อสุขภาพแล้ว แม้ขิงจะออกฤทธิ์ไม่แรงเท่ากับยาแก้อักเสบแต่ขิงก็เป็นสมุนไพรที่ไม่ทำให้เกิดผลข้างเคียงใดๆและสามารถดื่มน้ำขิง (ที่ไม่มีน้ำตาล) ได้บ่อยเท่าที่ต้องการ ปริมาณขิงสกัดตั้งแต่ 510 มิลลิกรัมถึง 1 กรัมต่อวันจะช่วยบรรเทาอาการข้ออักเสบได้

พริกไทยดำ (Black Pepper) ส่วนประกอบที่มีผลดีต่อสุขภาพในเครื่องเทศชนิดนี้คือ ไพเปอรีน พริกไทยดำจะช่วยกระตุ้นระบบย่อยอาหารและระบบประสาททำให้มีการใช้พลังงานเพิ่มขึ้น

อบเชย (Cinnamon) เป็นเครื่องเทศที่ได้จากเปลือกไม้ชั้นในที่แห้งแล้วของต้นอบเชยจะมีกลิ่นหอมที่ทำให้รู้สึกผ่อนคลาย ช่วยในเรื่องการไหลเวียนของโลหิตเพราะมีสารต้านอนุมูลอิสระแต่สรรพคุณที่ดีที่สุดของอบเชยมักจะเป็นผลในการลดระดับน้ำตาลในเลือดเสียมากกว่า

ขมิ้น (Turmeric) ทั้งขมิ้นผงและขมิ้นชันก็อุดมไปด้วยแร่ธาตุและวิตามินที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพ สารอาหารที่อยู่ในขมิ้นคือ เคอคูมินที่เป็นสารต้านอนุมูลอิสระและฟีโนลิคที่ช่วยลดความเสี่ยงที่จะเป็นมะเร็งได้ นอกจากนี้ขมิ้นยังช่วยบรรเทาอาการของโรคลำไส้อักเสบ โรคไขข้ออักเสบและป้องกันโรคอัลไซเมอร์ (Alzheimer's disease) ได้อีกด้วย

กานพลู (Clove Tree) เครื่องเทศที่มีลักษณะเป็นรูปดาวช่วยต้านอนุมูลอิสระได้ดีกว่าสมุนไพรและเครื่องเทศชนิดอื่น น้ำมันจากกานพลูมีสารที่ชื่อ ยูจีโน่ เป็นตัวยับยั้งการอักเสบ กานพลูใช้ปรุงอาหารได้ทั้งคาวและหวานมีสรรพคุณทั้งในด้านการต้านอนุมูลอิสระและยับยั้งการอักเสบได้ดีทีเดียว

พืชผักที่เป็นทั้งสมุนไพรและเครื่องเทศ (Herbs and Spices) ยังมีอีกมากมายที่มีประโยชน์แต่ที่กล่าวมานี้เป็นพืชผักที่เป็นดาวเด่นคือมีสรรพคุณที่เป็นที่รู้จักกันดีและหาได้ง่าย ข้อดีประการหนึ่งของการใช้สมุนไพรที่สำคัญคือไม่ทำให้เกิดผลข้างเคียงหรือสารตกค้างในร่างกายเหมือนยาแผนปัจจุบันที่มีสารเคมีเป็นส่วนประกอบ ดังนั้นเราควรหันมาให้ความสนใจใช้สมุนไพรกันจะดีกว่าไหม

มาปลูกสมุนไพรเพื่อสุขภาพกันเถอะ(Herbs for Health)

สมุนไพรเป็นสิ่งที่มีประโยชน์ เราสามารถปลูกสมุนไพรเพื่อใช้เป็นไม้ประดับและใช้ประโยชน์จากสมุนไพรในการนำมาปรุงอาหาร ในสมัยก่อนบ้านเรือนของคนไทยจะมีพื้นที่กว้างขวางมักใช้ประโยชน์จากพื้นที่ว่างบริเวณบ้านเพื่อปลูกสมุนไพร พืชสมุนไพรที่นิยมปลูกได้แก่ ตะไคร้ มะนาว มะกรูด สะระแหน่ โหระพา กะเพรา ขิง ข่า ว่านหางจระเข้ ฯลฯ

พืชสมุนไพรที่กล่าวมาข้างต้นสามารถปลูกได้ง่ายและไม่ต้องการการดูแลรักษามากนัก อาศัยการหว่านเมล็ดหรือเอากิ่งสมุนไพรที่เราใช้แล้วมาปักลงในดิน ในช่วงแรกๆก็ดูแลรดน้ำตามสมควร พอต้นสมุนไพรเหล่านี้มีรากงอกและสามารถดูดซึมแร่ธาตุที่เป็นอาหารจากดินได้แล้วก็สามารถปล่อยให้สมุนไพรเติบโตได้เองตามธรรมชาติโดยไม่ต้องดูแลรักษามากนัก

ถ้าเป็นบ้านเรือนตามต่างจังหวัดที่เป็นชนบทมักจะปลูกสมุนไพรที่เป็นพืชสวนครัวบริเวณริมรั้วบ้านและรอบๆบริเวณบ้านเอาไว้ใช้ประโยชน์ได้ทั้งการเป็นเครื่องปรุงอาหารและใช้สมุนไพรเหล่านี้มาทำเป็นยาได้ด้วยเช่น หากถูกน้ำร้อนลวกก็ตัดกิ่งว่านหางจระเข้ที่นำมาใช้เป็นสมุนไพรบรรเทาอาการเจ็บปวดได้ นำกิ่งว่างหางจระเข้มาปอกเอาเฉพาะส่วนที่เป็นวุ้นแล้วล้างให้สะอาดนำมาทาบริเวณที่ถูกน้ำร้อนลวกจะช่วยบรรเทาอาการปวดแสบปวดร้อนจากการถูกน้ำร้อนลวกได้หรือหากคนในบ้านเป็นหวัดก็ให้นำสมุนไพรเช่น หัวหอมแดงและสะระแหน่มาต้มในน้ำเดือดและเอาน้ำมาดื่มจะช่วยบรรเทาอาการหวัดได้เป็นอย่างดี

สำหรับคนที่อยู่ในเมืองเป็นบ้านห้องแถวหรืออยู่ตามอพาร์ทเมนท์-คอนโดมิเนียม มักจะมีปัญหาเรื่องพื้นที่ในการปลูกสมุนไพรก็อาจเลือกปลูกสมุนไพรลงในกระถางต้นไม้เล็กบ้างใหญ่บ้างตามแต่สะดวก แล้วหาที่วางกระถางที่ปลูกสมุนไพรตามระเบียงบ้านก็ได้ ข้อดีอีกอย่างของการปลูกสมุนไพรไว้ใช้ประโยชน์เองคือ มั่นใจได้ว่าสมุนไพรที่นำมาใช้เป็นยาหรือทำเป็นเครื่องปรุงอาหารนั้นจะปลอดภัยจากยาฆ่าแมลง การปลูกสมุนไพรไว้ใช้เองจะมีความปลอดภัยสูงกว่าและปราศจากสารพิษตกค้างในพืชสมุนไพรที่เราปลูกเองด้วย.